KÖYÜMÜZDE OYNANAN MAHALLİ OYUNLARIMIZ
Arakesme Oyunu
10 yada daha
fazla kişilerden oynanır. Eşleşilir ve oyuna başlamak için ortaya ilkönce bir
taş konulur daha sonra oyuna başlanır kaçan taraf ebe olan tarafın
arkasından dolanıp bir yere deydiğinde ebe olan taraftan bir kişi bir
oyunluk çıkar kaçan taraf taşa değerse kazanırlar ama ebe olan taraf taşa
deydirmese kaçan taraf kaybeder ve ele geçer oyun ama oyunun bazı kuralları
Bunlar Oyunda Bir Bölge Belirtilir Ve O Alan Dan Dışarı Çıktığında Oyuncu
Oyundan Bir Ellik Çıkar Daha Sonra Bazı Yerlere Veya Kötü Evler Varsa Girmek
Yasak Olur Oyun Böyle Devam Eder
Saklambaç Nasıl Oynanır
Saklambaç 5 Veya Daha Fazla Kişiyle Oynanır İlk Başta Bir Yer Seçilir Ve Ebe Olacak Kişi Oraya Sayar Ebeyi Belirlemek İçin Sayışma Yapılır Ve Oyuna Başlanır Belli Bir Yere Saklanır Oyuncular Ebe Saydığı Yere Deymeden Önce Saklanan Kişilerde
Oyuncu Duvara Ebeden Önce Değerse O Kişi Ebe Olmaktan Kurtulur
Bu Oyuncu Başka Bir Kişiyi De Kurtarabilir Eyer Her Kez Ebelerse O Kişi Yine Ebe Olur. Eğer Herkes Ebelenirse Ebe Olan Kişi Birini
Seçerek Tekrar Oyuna Yeniden Devam Edilir.
Yakan Top Oyunu
En az üç kişiyle oynanıyor.Çizgi çizilerek ki kale kuruluyor.Her kalede bir oyuncu oluyor.Ortada bir oyuncu veya grup oluyor.Kalede ki oyuncular ellerindeki topu ortadaki oyuncuyu veya grubu vurmaya çalıyor.Kaleden kaleye atılan top orta oyuncu tarafından düşürmeden yakalanırsa diğer oyunculardan yedek can alıyor.taki bütün herkesi vurduktan sonra o kişi veya grup ebe oluyor.
Birdir Bir Oyunu
birdir bir yerin dibine gir
ikidir iki tarladaki boz tilki
üçtür üç çifte git
dördüm dört döt vurmalı
(atlarken ebenin üstüne
hafifçe oturuyoruz)
beşim fes kelleyi kes (bir elimizi kılıç yapıp ebenin ensesine vururuz.
altıyım atladım.
yediyim yel gibi
sekizim seksek
(sekerek gidiyorduk atlamaya)
dokuzum durak (atlayan atladigi yerde duruyo ve digerleri ona değmeyecek
şekilde atliyo)
onum oturak (atlayan altadigi yere oturuyor)
onbirim çifte minare (ebe boynu eğik şekilde ayağa kalkıyo, öyle atlıyoruz)
onikiyim fındık kırmaalı,
onüçüm sevgiliye mektup
Met Oyunu -Çelik Çomak Oyunu
Daha
çok açık alanlarda oynanan bir oyundur. Oyuna bazen büyüklerin de katıldığı
olur. Bu oyunda iki ucu yontulmuş kısa bir tahta yani çelik ile 50 – 60 cm
uzunluğunda bir sopa yani çomak kullanılır. Oyun oynayacak olanlar iki gruba
ayrılırlar. Bir tarafın oyuncusu eksik olursa bir kişi iki kişi yerine oynar ve
bu kişiye Her iki taraftan birer kişi seçilir ve bu seçilen kişiler
çeliklerini uzağa fırlatırlar. Hangi oyuncu çeliği daha fazla uzağa atabilmişe o
taraf oyuna başlar (Dereçatı takımı diyelim) Oyun başlarken yere küçük bir
çukur açılır veya iki taş çeliğin boyu kadar aralıklı olarak yan yana konur.
Handırı takımı oyuncuları karşı tarafa geçer. Böylece oyun başlamış olur.
Oyuncu elindeki sopayla çukurun üzerine yerleştirdiği çeliği karşı Handırı
takımı taraf oyuncularına doğru hızla atar ve sopayı yere bırakır. Eğer
Handırı takımı taraf oyuncuları atılan çeliği havada yakalarsa hem sayı
kazanırlar hem de çeliği kaptıran Dereçatı takımı oyuncusu oyundan çıkmış
olur. Handırı takımı çeliği yakalayamadıysa, çeliği düştüğü yerden tekrar
yerdeki sopaya doğru atarlar. Sopayı vurabilirlerse karşı Dereçatı takımı
oyuncusu yine oyundan çıkar. Vuramazlarsa Dereçatı takımı çelikle sopanın
arasındaki mesafeye bakarak Handırı takımının bu mesafeyi kendi belirledikleri
bir adımda almasını ister. Örneğin “3 adımda al, 5 adımda al” gibi. Handırı
takımında adımını büyük atabilen ve kendine güvenen bir oyuncu bulunmazsa, ya da
bu adım sayısında çomaktan çeliğe ulaşamazsa Dereçatı takımı adım sayısı kadar
sayı alır. Eğer bu adımda yetişebilirlerse sayıyı Handırı takımı alır. Oyunun
başında kararlaştırılan sayıya ilk ulaşan takım oyunu kazanır. Bir sonraki oyuna
kazanan taraf başlar. hangi tarafın oyuncularının tamamı ölürse bu defa diğer
taraf oyuna başlar. Bir takım kararlaştırılan sayıya hiç puan kaybetmeden
ulaşırsa oyundan çıkmış bir arkadaşlarını tekrar oyuna sokarlar.
Uzun Eşek
Bir ebe olur ve Oyuncular iki gruba ayrıldıktan sonra hangi grubun yatacağına, hangi grubun atlayacağına karar verilir. Yatacak takım yastığın önüne dizilir. İlk baştaki oyuncu eğilerek kafasını yastığa dayar ve arkasındakiler de bir öncekinin bacaklarından tutarak eğilir. Atlayanlar atlarken “uzun eşek gaba gaba döşşek” diye bağırırlar ve eşeğin üzerine bindikten sonra sürtünemez, ayaklarını dolayamazlar. Eşek çökerse atlayan grup tekrar atlar, atlayanlardan biri yere değerse yatan grup atlama hakkı kazanır. Eğer tüm grup elemanları başarılı bir şekilde eşeğe binerse, atlayanların en önündeki kişi “tek mi çift mi” deyip parmaklarıyla 1 veya 2 gösterir ve eşeğin en arkadaki oyuncusu tahmin eder. Bilirse atlama hakkı el değiştirir.
Yağ Satarım
Oyuncular halka şeklinde
dizilip otururlar. Aralarından birisi ebe seçilir. Ebenin elinde ucu düğümlü bir
mendil vardır. Elindeki mendili gizleyerek halka şeklinde dizilen oyuncuların
etrafında dolanır. Bazen mendili bir oyuncunun arkasına bırakıyormuş gibi
duraklar. Buna benzer hareketlerle oyuncuları şaşırtmaya çalışır. Oturanlar
arkalarına bakamazlar. Ancak elleriyle yeri yoklayabilirler. Ebe olan oyuncu
arkadaşlarının etrafında dönerken, bir taraftan da yandaki tekerlemelerden
birini söyler.
Birkaç kez bu şekilde dolandıktan sonra elindeki mendili bir oyuncunun
arkasına bırakır. Bunu farkeden oyuncu yerinden fırlar ve ebeyi kovalamaya
başlar. Eğer kendi yerine oturmadan yetişirse, yerine oturana dek mendille
ebenin sırtına vurur. Oyuncu mendili fark etmezse, halkayı dolanıp gelen ebe,
yerdeki mendili alıp ona vurur. Bu kez arkasındaki mendili fark etmeyen bu
oyuncu ebe olur. .
Yağ satarım, bal satarım
Ustam ölmüş ben satarım
Zam-bak, zum-bak
Dön arkana iyi bak
Oyun böylece devam eder
Renk Bulmaca
Tekerleme ile başlar ooooo şinanay nom kimin üstünde yada kimdedir sarı renk arasın bulsun babası hakim olsun duma duma dum dolapta pekmez yala yala bitmez diye hem tekerleme söylenir hemde o renk bulmaya çalışılır.
5 Taş
Birden fazla kişiyle
oynanır.
Beş tane yuvarlak taşla oynanır.
Oyunun aşamaları şöyledir.
Birler: Taşlar serbest yere bırakılır. Ebe yerdeki taşlardan uygun
olanını seçer. Seçtiği taşı havaya atar. Her attığında yerden bir taş alıp
havaya attığı taşı yakalar. Yerdeki taş bitinceye kadar işlem devam eder. Eğer
havaya attığı taşı kapamaz veya yerden almak istediği taştan başka taşa
dokunursa oynama hakkını arkadaşı kazanır.
İkiler: Taşlar yere bırakılır. Taşların içinden uygun olanı ele alınır.
Yerdeki taşlar ikişerli olarak alınmaya çalışılır.
Üçler: Taşlar yere atılır taşın biri tekli olarak ele alınır. Diğer üçü
tek seferde alınmaya çalışılır.
Dörtler: Taşlardan uygun olan bir tanesi havaya atılır. Yerde kalan dört
taş bir seferde alınmaya çalışılır.
Dedeler: Taşlar yere atılır. Başparmak ve şahadet parmağının arası
açılarak bir kale görüntüsü verilmeye çalışılır. Oyuncu yerden bir tane uygun
taşı eline alır. Rakip oyuncu en son parmağın arasından geçecek taşı seçer. Bu
taş diğer taşların parmaklar arasından geçirilmesine engel olacak taştır. Oyuncu
eline aldığı taşı havaya atar. Havaya attığı esnada yerdeki taşı kaleden
geçirmeye çalışır. Bunun için iki hakkı vardır. Birinci seferde taşı düzeltir.
İkinci seferde taşı parmakları arasından geçirir. Eğer bu esnada taşı başka bir
taşa çarptırır veya havaya attığı taşı kapamazsa hakkını rakip oyuncuya verir.
Tüm bunlardan sonra oyunun final bölümüne geçilir. Taşların tamamı avucunun
içinde hafifçe yukarı doğru atılır ve avucun tersiyle taşlar tutulmaya
çalışılır. Avucunun tersinde en çok taş kalan oyuncu oyunu kazanır.
3 Taş
Oyuncuların amacı, kesişme noktalarına yerleştirilen taşlarla yatay, dikey ya da çapraz yönde bir sıra oluşturmaktır. Oyuncular taşlarını sırayla ve teker teker boş kesişme noktalarına yerleştirerek oyunun başlangıç konumunu oluştururlar. Sonra her oyuncu sırayla bir taşını komşu bir boş noktaya geçirir ve üçlü bir sıra oluşturmaya çalışır. Taşlarıyla ilk sırayı oluşturan oyuncu kazanır.
9 Taş
Dokuz taş oyuncuların
taşlarıyla bir sıra oluşturmaya çalıştığı bir oyundur. Bir yere iç içe üç kare
çizilir ve kenarları orta noktalarından birleştirilir. Böylece 12 köşede ve 12
kenar üzerinde olmak üzere 24 nokta ortaya çıkar.
Oyunun başında, iki oyuncu sırayla birer birer taşlarını noktalara yerleştirir.
Dokuzar taş yerleştirildikten sonra sırayla hamle yapmaya başlanılır. Yatay,
dikey veya çapraz bir üçlü dizebilen oyuncu rakibinin bir taşını dışarı atma
yani “kırma” hakkı kazanır. Fakat bir üçlü dizi içindeki taşlar kırılamaz. Eğer
tüm hepsi üçlülerin bir parçasıysa herhangi biri kırılabilir.
İki taşı kalan oyuncu, oyunu kaybeder.
Kibrit Oyunu
Bazen kibritlerin çöplerini yere yavaşça bırakılır ve kımıldatmadan kibrit çöpleri teker teker toplanır. En çok toplayan kişi kazanır.
Birde su bardağı içine sokabilmek için oynanır.birkaç kişi düz bir tablanın kenarına toplanır. Bardak tablanın ortasına konur ve sırayla herkes kendi önünden kibrite başparmağını vurarak bardağın içine koymaya çalışır. Bardağın kenarına içine girmeden durursa puana bakılmadan oyunu o kişi kazanır.
EL EL ÜSTÜNDE
Önce sayışma ile bir ebe seçilir. Ebe yüzüstü yere yatar diğerleri ellerini
yumruk yaparak ebenin sırtında üst üste kule gibi koyarlar ve hep bir ağızdan:
“El el üstünde
Kimin eli en üstte?”
diyerek ebeden hangi oyuncunun elinin en üstte olduğunu tahmin etmesini
isterler. Ebe çocuklardan birisinin adını söyler eğer söylediği kişinin eli en
üstteyse o diğerinin yerine ebe olur, veya bilmeyince ebeye ceza verilir.
Davulmu
Zurnamı
Cümcükmü
İğnemi
İplikmi
Diye seçenekler verilir.
Eğer bu seçeneklerden davulu seçerse ebe hafifçe birer kere ebenin sırtına vurularak ceza verilir ebe tekrar elim üstünde kimin eli var diye sorarak oyun bu şekilde devam eder
YÜZÜK
Kış geceleri kadınlı erkekli
erişkin grupları tarafından oynanan bir oyundur. Oyuna katılanlar iki gruba
ayrılırlar, her gruptan bir kişi seçilir. Bir tepsiye iki fincan ters konulup
birisinin altına yüzük saklanır. Hangi oyuncu yüzüğün hangi fincanın altında
olduğunu bilirse oyuna onun ekibi başlar. Tepsiye birisinin altında yüzük
saklanacak biçimde 12 fincan kapatılır. Oyuna başlayan gruptan birisinin önüne
tepsi getirilir ve yüzüğü tek defada bulması istenir. Bulamazsa sıra aynı
gruptan bir sonraki oyuncuya geçer. Yüzük bulunduğunda tepside kaç fincan varsa
o grubun hesabına o kadar puan yazılır. İlk açan kişi yüzüğü bulursa 20 puan
alır. Ancak ilk oyuncu bulamaz da ikinci oyuncu bulursa 10 puanı karşı ekip
alır. Yani ikinci hamlede yüzüğü bulmamaya gayret etmek gerekir. Önceden
belirlenen 200-300 gibi bir puana ilk erişen grup oyunu kazanır. Kaybeden ekip
diğer ekibe ziyafet vermek ya da başka bir isteklerini yerine getirmek
durumundadır.
İP ATLAMA OYUNU
Uzunca bir ipi iki ucundan tuttuktan sonra dirseklerinizi kırarak ellerinizi omuz hizasında kaldırılarak ip sallanır.. Daha sonra ipi öne doğru çevirilir. ve ip yere değdiği anda üzerinde zıplanılır. . Oyunu daha zevkli hale getirmek için bir sağ bir sol ayakla, geriye doğru veya dirsekleri çapraz yaparak atlanabilir.
KUTU KUTU PENSE OYUNU
Oyuncular el ele tutuşarak
daire olurlar ve melodisiyle
“kutu kutu pense
Elmamı yense
Arkadaşım -bir isim söylenir-
Arkasını dönse”
Tekerlemesini söylerler.
Adı söylenen oyuncu arkasını döner. Sırayla herkes arkasını döndükten sonra aynı
tekerlemeyle önlerine dönerler.
KELİME OYUNU
Çok çeşitli kelime oyunları vardır. Oyunculardan biri ortaya bir kelime atar ve sıradaki oyuncu o kelimenin son harfiyle başlayan bir kelime söylemek zorundadır. Bu oyunun insan adıyla da oynanır. . Kelime bulamayan oyuncu önce bir uyarı alır daha sonrada oyun dışı kalır.
Dalya
İki gurup arasında oynanıyor.Bir çizgi çekiliyor.Çizgiden altı adım uzağa küçük kiremit parçaları üst üste diziliyor.Başında bir oluyor.Diğer oyuncular dalyayı devirmek için yerden yuvarlayarak atıyor.Dalyayı topla yıkan olursa,ebe topu alıyor ve oyunculardan birini vurmaya çalıyor. Diğer gurup dağılan kiremit parçalarını son parçasına kadar üst üste dizmeye çalışıyor.Dizme işini bitirmeden gurubun bütün oyuncuları topla vurulursa diğer gurup ebe oluyor.Topla dalyayı yıkamadıkları zaman yine diğer gurup ebe oluyor.Oyun böylece devam ediyor.
Nallı
Ortaya bir küçük teneke veya küçük bir ağaç parçası konulur ve oyuncular arasında sayışarak birde ebe seçilir hedefteki teneke veya odun parçasını el içine girecek şekildeki taşlarla hedefi vurmaya çalışılır hedefi ebelenmeden önce dikilirse ebe tekrar ebe olur yoksa ebelenen kişi ebe olur ve oyun öyle devam ederek gider.
Güvercin taklası
Oyun dörder kişilik iki gurupla oynanır.Bir gurup ebe olur.Diğer gurup bunların üstlerinden takla atarlar.Taklayı atmadıkları zaman diğer gurup ebe olur.Oyun böylece devam eder.
Holluk
Hot kazmaca da denir? Ucu sivri ağaç parçası ve küçük met değneği ile oynanır daire seçilir herkes kendi dairesi içine girer ebe met değneğini herkesin kendine ait daireye doğru atar eğer met değneğine vurursa ve met değneği belli bir uzaklığa gidip ebe getirinceye kadar geçen sürede ebenin çukuru derin bir şekilde kazmaya başlanır. En son kimin dairesindeki çukur derinse o yenilir ve o çukura konur.
TIP OYUNU
Kalabalık bir gurup halinde caddede,sokakta,mahalle arasında gezerken içlerinden birisi tıp der.Herkes olduğu yerde çivilenmiş gibi durur.Konuşma olmaz.Kim konuşur veya hareket ederse bütün oyuncular ona hücum eder elleriyle vurmaya başlar.Oyun bu şekilde devam eder.
DANA
Ortaya bir yuvarlak ağaç dikilir. 10 kişi ile oynar bir kişi ebe olur. Ebe olan kişi sırayla atılan ortadaki yuvarlak ağacı vurmak için sırayla atılır eğer danayı vuramazsalar oyuncular çizgilerin çizgiden karşı tarafa geçmek isterler değneklerini almak için karşı tarafa geçmek isterler ebe karşıya geçmek isteyen sağdan solundan sıkıştırarak ebeyi dananı başından uzaklaştırmaya bakarlar. Ebe bu oyuncuların her hangi birine değnekle değerse değen kişi o ebe olur oyun tekrar başlar ve dana oyunu budur.
HAMAM KIZDI
Bu oyun 8 veya 10 ar kişiden oynanır Eşleşilir. Yazı tura atan kişi kazanamazsa onlar ebe olur. Ötekiler bir çizgi çizilir başlarında 2 gözlemci olmak üzere 2 kişi onların hareketlerini gözler ayakta duran kişiler çember olur ve kafalarının birbirine değdirerek yuvarlak daire yaparlar kazananlar sıra ile ebe olanların üstlerine atlarlar atladıktan sonra iki çavuş atlayan kişilerin ayaklarını yere deyip deymediğini gözetlerler eğer ebe alta yatanlar yıkılırsa oyun bitmiş olur oynayan kişiler tekrar sıraya gireler ebe olan kişilerin üzerine sırayla atlarlar atlayan kişiler ebe ona kadar sayı sayar. Eğer atlayanlar ebelerin üstünde duramazlarsa onlar yatarlar ebe olan kişiler kalkarlar oyun tekrar yeniden başlamış olur.
ÇOĞDİRİBİŞ
Oyun 2 şer veya 4 er kişiden oynanır ortaya bir ağaç dikilir. Üstüne bir sırık konulur. Karşılıklı 2 kişi ağaca otururlar veya ardıınırlar hangisinin ayağı yere değerse karşı ki oyuncunun sayısı 1 olmuş olur. Öteki kişide 2. oyunda kazanırsa sayılar eşitlenmiş olur böylelikle oyun kızışmış olur.
KAYNAKLAR:
Ahmet YAKAR
Emre ÖLÇER
Mehmet DADAK
BİLDİĞİNİZ OYUNLAR VARSA VE DE EKLEMEK İSTERSENİZ BANA ULAŞTIRABİLİRSİNİZ
ahmyakar@hotmail.com