Artçı Deprem
Nedir?
Ana depremden sonra meydana gelen ve ana şokun büyüklüğünü geçmeyen
depremlerdir. Artçı depremlerin belli bir süresi yoktur, bir ay ya da bir yıl
sürebilir.
Deprem Büyüklüğü Nasıl Ölçülür?
Rıchter ölçeği odak noktasında oluşan enerji miktarını ölçmeye dayanır. Bu
sistem Amerikalı Charles Richterin bulduğu bir ölçeğe dayanır. Deprem dalgaları
P, L ve S olarak bilinir. Bu deprem dalgaları titreşimleri kaydetme özelliği
olan sismografla ölçülür. Bu titreşimler ölçülmeden önce yüz binlerce kat
büyütülür; böylece sismograf insanın algılayamadığı kadar küçük sarsıntıları
bile kaydedebilir. Richter ölçeğinde; yukarıya doğru her basamak
(4.6/5.2/5.7/6.4) bir öncekine göre, 30 kez daha şiddetlidir.
Deprem Nedir, Nasıl Oluşur ?
Levha hareketleri sonucunda yerkabuğu içinde meydana gelen kıvrılmalara bağlı
olarak ortaya çıkan dalgaların yeryüzünü sarsmasına deprem denir. Levhaların
birbirine sürtünmeleri,birbirlerini sıkıştırmaları, birbirlerinin üstüne
çıkmaları yada birbirlerinin altına dalmaları ile deprem oluşur.
Deprem Şiddeti Nedir ?
Depremin yeryüzünde bir noktadaki etkisinin ölçüsü olarak tanımlana bilir.
Kısacası; depremin insanlar ve yapılar üzerinde meydana getirdiği hasarın
derecesidir. Bu etki depremin büyüklüğü, odak derinliği, zemin yapısı, yapıların
dayanıklılığına bağlı olarak değişir.
Depremler Önceden Bilinebilir mi?
Bu konuda araştırmalar devam etmektedir. Çin ve Japonya’da önceden tahmin edilen
birkaç deprem vardır. Ancak her deprem farklı özellik göstermektedir. Bu nedenle
depremin yeri, zamanı ve büyüklüğü hakkında tahminde bulunmak henüz mümkün
görünmemektedir. Fakat, kuyu suyu seviyesindeki değişmeler, radon gazı artışı,
manyetik ve elektrik değişimleri, bazı hayvanların davranışları, öncü depremler,
yerkabuğundaki deformasyonlar deprem habercisi olabilir.
En Az Sarsılan Kıta Hangisidir?
Dünyada en az sarsılan kıta Antarktika’dır.
Fay Nedir?
Levhaların kayarak birbirine değmesi veya çarpması sonucu yerkabuğunda çatlaklar
oluşur. Bunlara fay adı verilir.
Hayvanlar Depremi Sezer mi?
Bazı depremlerden önce hayvanlarda olağandışı davranışlar gözlenebilir.
Hayvanların duyuları daha hassas olduğundan elektrik ve manyetik dalgaları
kolaylıkla algılayabilirler. Örneğin; Çin’de meydana gelen büyük bir deprem
öncesinde farelerin panik içinde yuvalarından dışarıya fırladıkları görülmüştür.
Kuzey Anadolu Fayı
Batıda Saroz Körfezinden başlayıp Şarköy, Marmara Denizi, İzmit, Adapazarı,
Düzce, Bolu, Çankırı, Kargı, Ladik, Niksar, Erbaa, Erzincan üzerinden Kars’a
kadar uzanır. 1200 km uzunluğundaki fay hattında son yüzyıl içinde çok şiddetli
depremler meydana gelmiştir.
Levhalar
Yerkabuğunu meydana getiren bölümlerden her biridir. Levhalar sürekli hareket
halindedirler ve depremlere neden olurlar. Hareketleri uzaklaşma - ayrılma,
yakınlaşma - çarpışma ve yanal yer değiştirme şeklindedir.
Levhaların Hareketleri
Dünya haritasına bakıldığında; kıtaların biçim olarak bir yap-boza benzedikleri
kolayca görülebilir. Günümüzden 200 milyon yıl önce tek parça halinde olan yer
kabuğu, yavaşça hareket eden ve kıtasal levhalar denilen, büyük kara parçalarına
bölünmüştür. Mantodaki ısı akımlarının neden olduğu bu hareketle levhalar
birbirinden uzaklaşır veya birbirine çarparlar.
Neden Sarsılıyoruz?
Üzerinde yaşadığımız dünya ortalama kalınlığı 35 km olan kabuk ile onun altında
pelte kıvamında ki mantodan oluşur. Mantonun pelte kıvamı nedeniyle üzerindeki
levhalar birbiriyle çarpışır, kırılır ve kayar. Bu kırılma ve kopmalar sonucu
dalgalar halinde açığa çıkan enerji sarsılmaya neden olur.
Odak Noktası Nedir?
Depremin yerkabuğu içinde meydana geldiği noktaya odak noktası ( hiposantr )
denir ve deprem sırasında en büyük hasar bu noktanın yerkabuğundaki izdüşüm
alanında oluşur. Sığ odaklı depremlerin hasar derecesi fazla iken, derin odaklı
depremlerin hasar derecesi azdır.
Tsunami Nedir?
Depremin odak noktası denizde olduğu zaman deprem sırası ve sonrasında
yüksekliği 30 metreye ulaşan dev dalgalar meydana gelir. Tsunami adı verilen bu
dev dalgalar kıyıya yakın yerlerde büyük hasarlara neden olurlar.
Türkiye’deki En Şiddetli Deprem?
1939 yılında Erzincan’da meydana gelen 7.9 şiddetindeki deprem Türkiye’deki en
büyük depremdir. Bu deprem sonucunda 360 km uzunluğunda yüzey fayı oluşmuş
40.000 insan yaşamını yitirmiştir.
Yer Kabuğunun Yapısı
Dünya iç içe birtakım katmanlardan oluşmuştur. Yer küre kabuk,manto,iç ve dış
çekirdekten oluşur.